Azərbaycanda minlərlə insan illərlə rəsmi əmək müqaviləsi olmadan çalışır. Bu gün qazanc əldə edən həmin şəxslər gələcəkdə pensiya yaşına çatdıqda ciddi risklə üz-üzə qala bilərlər. Çünki sosial sığorta ödənişləri aparılmadığından onların pensiya hüququ ya formalaşmır, ya da çox zəif olur.
Bəs “kölgə əmək bazarında” çalışanlar sabah pensiya ala biləcəklərmi?
Medialive.az xəbər verir ki, məsələ ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən vəkil Xəzər Həsənov bildirib ki, “Əmək pensiyaları haqqında” qanuna əsasən əmək pensiyası vətəndaşın əvvəl əldə etdiyi əməkhaqqı və digər gəlirlərinin kompensasiyası kimi müəyyən olunur.
Vəkilin sözlərinə görə, bu hüququn formalaşması üçün əsas şərt məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsidir. Həmin ödənişlər işəgötürən və işçi tərəfindən Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna köçürülür və əməkhaqqı, mükafatlar, məzuniyyət haqları, eləcə də sahibkarlıq gəlirləri daxil olmaqla bütün gəlir növlərinə tətbiq edilir.
Xəzər Həsənov vurğulayıb ki, sosial sığorta sistemi ştatlı, mövsümi və müvəqqəti işçiləri, fərdi sahibkarları və digər kateqoriyaları əhatə edir. Lakin əmək münasibətləri rəsmi qaydada rəsmiləşdirilmədikdə bu ödənişlər həyata keçirilmir və nəticədə şəxsin pensiya hüququ formalaşmır.
O əlavə edib ki, qanunvericiliyə əsasən əmək pensiyası üç növ üzrə təyin olunur: yaşa görə, əlilliyə görə və ailə başçısını itirməyə görə. Hər biri sığorta və yığım hissələrindən ibarətdir.
“Şəxs əmək müqaviləsi olmadan işləyərək qısa müddətdə daha çox qazanc əldə etdiyini düşünsə də, bu, gələcəkdə onun pensiya almaq hüququndan və ümumilikdə sosial təminatdan məhrum qalmasına səbəb ola bilər,” — deyə vəkil sonda qeyd edib.
