Elm dünyası insan sağlamlığının ən böyük sirlərindən birini açmaq ərəfəsindədir.
Medialive-nin məlumatına görə, ABŞ-nin Viskonsin-Madison Universitetinin tədqiqatçıları ölümcül xəstəliklərin arxasında duran bioloji mexanizmləri işıqlandıraraq tibb tarixinə yazacaq bir kəşf ediblər.
DNT-ni qoruyan “RPA” adlı zülalın genetik tarazlığın pozulmasında əsas rol oynadığı müəyyən edilib.
“Science” jurnalında dərc edilən araşdırmaya görə, “RPA” adlı zülal xromosomların uclarında telomerləri qoruyaraq genetik sabitliyi qoruyur.
DNT-nin uclarında olan qoruyucu qapaqlar olan telomerlər hüceyrələrin genetik bütövlüyünü qoruyur.
Bu bölgələr təbii olaraq yaşlanma ilə qısalır və balanssız olduqda, erkən yaşlanma, hüceyrə zədələnməsi və xərçəng riskini artırır.
Tədqiqatda RPA zülalının telomeraza ilə qarşılıqlı əlaqəsini modelləşdirmək üçün süni intellektə əsaslanan AlphaFold proqramından istifadə edilib. Tapıntılar RPA-nın telomerazanı aktivləşdirdiyini və bununla da DNT-nin sağlam qorunmasını təmin etdiyini ortaya qoyub. Laboratoriya təcrübələri də canlı hüceyrələrdə bu qarşılıqlı əlaqəni təsdiqləyib.
Tədqiqatçıların fikrincə, RPA funksiyasının pozulması telomerlərin sürətlə qısalmasına gətirib çıxarır ki, bu da potensial olaraq aplastik anemiya, miyelodisplastik sindrom və kəskin miyeloid lösemi kimi ciddi qan xəstəliklərinə gətirib çıxarır.
Uzun illər səbəbləri açıqlanmayan bu xəstəliklərə RPA-telomeraza qarşılıqlı təsirindəki mutasiyaların cavabdeh ola biləcəyi irəli sürülüb.
Alimlər bildiriblər ki, RPA-nın rolunu başa düşmək erkən diaqnostikada və gələcəkdə fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının inkişafında yeni dövrə yol aça bilər.
