ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu gün Venesuela Prezidenti Nikolas Maduro və onun həyat yoldaşının ABŞ qüvvələri tərəfindən tutulub və ölkədən çıxarıldığını açıqlayıb.
Bu əməliyyat Venesuelada genişmiqyaslı hərbi zərbələr və hava hücumları ilə birlikdə həyata keçirilib. Maduro və həyat yoldaşının haraya aparıldığı hələ rəsmi şəkildə açıqlanmır, ancaq ABŞ tərəfi onların artıq ədalət sistemi qarşısına çıxarılacağı bildirib. 
Bu addım uzun müddətdir davam edən ABŞ–Venesuela gərginliyinin dramatik eskalasiyasıdır. ABŞ Maduroya qarşı əvvəllər narkotik və terrorçuluq ittihamları irəli sürmüş, hətta onun tutulması üçün 50 milyon dollarlıq mükafat təyin etmişdi. 
Venesuela hökuməti isə bu hücumu hüquqa zidd kimi qiymətləndirərək beynəlxalq ictimaiyyəti etiraz etməyə çağırıb.
*** Maduronun tutulmasından sonra Venesuelada nələr baş verəcək?
Maduronun tutulmasından sonra Venesuelada proseslər çox böyük ehtimalla dərin siyasi, sosial və təhlükəsizlik böhranı istiqamətində inkişaf edəcək.
İlkin mərhələdə ölkədə şok və qeyri-müəyyənlik yaranacaq. Uzun illər hakimiyyəti mərkəzləşdirən bir fiqurun birdən-birə səhnədən çıxması dövlət institutlarını iflic vəziyyətinə sala bilər. Xüsusilə prezident administrasiyası, təhlükəsizlik strukturları və məhkəmə sistemi koordinasiyanı itirəcək. Paytaxt Karakasda və böyük şəhərlərdə etirazlar, küçə aksiyaları və lokal qarşıdurmalar başlaya bilər. Xalqın bir hissəsi bunu azadlıq kimi qarşılayacaq, digər hissə isə xarici müdaxilə kimi görəcək.
Növbəti kritik məsələ ordu və təhlükəsizlik qüvvələrinin mövqeyi olacaq. Əgər ordu neytral qalarsa və ya müxalifətlə anlaşmaya gedərsə, Maduro rejimi faktiki olaraq dağılacaq. Amma ordunun bir hissəsi silahlı müqavimət göstərərsə, ölkə sürətlə daxili silahlı qarşıdurma mərhələsinə keçə bilər. Bu, Venesuela üçün ən təhlükəli ssenari olacaq.
Siyasi planda keçid dövrü gündəmə gələcək. ABŞ və Qərb ölkələri müxalif qüvvələri legitim hakimiyyət kimi tanımağa çalışacaq, müvəqqəti hökumət formalaşdırılması, erkən seçkilərin keçirilməsi və beynəlxalq müşahidə mexanizmləri irəli sürüləcək. Paralel olaraq illərdir tətbiq edilən sanksiyaların mərhələli şəkildə yumşaldılması müzakirə edilə bilər, lakin bu, sabitlik şərti ilə olacaq.
İqtisadi baxımdan da vəziyyət pisləşə bilər. Bank sistemi, neft sektoru və valyuta böyük zərbəyə uğrayacaq. Əhali arasında ərzaq və yanacaq qıtlığı riski artacaq. Əgər keçid hökuməti formalaşarsa, Venesuelanın neft sektoru yenidən beynəlxalq bazarlara inteqrasiya olunmağa başlaya bilər.
Qlobal müstəvidə Venesuela geosiyasi mübarizə meydanına çevriləcək. Rusiya və Çin açıq hərbi addım atmasa da, ABŞ-nin bu addımını sərt tənqid edəcək və diplomatik gərginlik artacaq. Latın Amerikası ölkələri isə iki düşərgəyə bölünəcək.
Nəticə etibarilə, Maduronun tutulması Venesuela üçün ya tarixi dönüş nöqtəsi, ya da uzunmüddətli xaosun başlanğıcı ola bilər. Ümumi baxdıqda isə bundan sonrakı yaxın proseslər ordunun davranışından və keçid dövrünün elan edilib-edilməməsindən asılı olacaq.
Mikayıl Mirzəzadə
Medialive.az xəbər portalının rəhbəri
