Türkiyə uzun illərdir həm milli, həm də beynəlxalq miqyasda mühüm incəsənət və mədəniyyət tədbirlərinə ev sahibliyi edən əsas ölkələrdən biri kimi tanınır. Dünyanın ən çox ziyarət olunan şəhərlərindən olan İstanbul bu sahədə ön sırada yer alır. Turizm paytaxtı kimi tanınan Antalya ilə yanaşı, İzmir və paytaxt Ankara da ölkənin aparıcı mədəniyyət mərkəzləri hesab olunur.
Son illərdə isə diqqət tədricən Türkiyənin fərqli bölgələrinə yönəlməyə başlayıb. Ölkənin yeddi bölgəsində keçirilən yeni mədəniyyət layihələri və sənət tədbirləri Türkiyənin zəngin mədəni həyatına fərqli nəfəs qazandırır. Bu diqqətçəkən tədbirlərdən biri də 15 may – 21 iyun 2026-cı il tarixlərində keçiriləcək Mardin Bienalıdır.
Beynəlxalq Bienallar Assosiasiyasının (IBA) üzvü olan Mardin Bienalı ilk dəfə 2010-cu ildə təşkil edilib. Layihənin əsas məqsədi Türkiyənin cənub-şərqində yerləşən qədim Mardin şəhərini müasir incəsənətin önəmli mərkəzlərindən birinə çevirmək, eyni zamanda sənətin dili vasitəsilə bölgəyə yeni baxış və yaradıcı yanaşmalar qazandırmaqdır.
İllər ərzində sənətçilərlə sənətsevərləri bir araya gətirən bienalın 7-ci buraxılışı bu dəfə də dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn iştirakçıları eyni platformada toplayacaq. Tədbirdə təxminən 20 ölkədən 40-dan çox sənətçinin iştirakı gözlənilir.
Türkiyə ilə yanaşı Almaniya, Böyük Britaniya, Danimarka, Niderland, İtaliya və Fransada çoxsaylı sərgi və incəsənət proqramlarına kuratorluq edən Çelenk Bafranın rəhbərliyi ilə təşkil olunan 7-ci Mardin Bienalı bu il tamaşaçı qarşısına “GÖKzemin” (“Göyüzü və Torpaq Arasında”) mövzusu ilə çıxır.
Bienal ziyarətçiləri səma və yer, fərdi və kollektiv, keçmiş və gələcək kimi bir-birinə zidd görünən anlayışlar arasında düşüncə və emosiyalarla zəngin bir səyahətə dəvət edir. Tədbir proqramı yalnız sərgilərlə məhdudlaşmır. Bienal çərçivəsində sənətçilərin iştirakı ilə ustad dərsləri, müzakirələr, oxu sessiyaları və musiqi performansları da keçiriləcək.
2026-cı il buraxılışı bu dəfə yalnız qədim şəhər mərkəzi ilə kifayətlənməyərək Mardinin müxtəlif nöqtələrini əhatə edən daha geniş bir mədəni marşruta çevrilir. Şəhərin çoxqatlı tarixi və mədəni irsini ön plana çıxaran bienalın əsas məkanları sırasında Dara Antik Şəhəri, Deyrulzafaran Monastırı və Ateş Beylər Hamamı ilə yanaşı, Köhnə Mardində yerləşən Sakıp Sabancı Mardin Şəhər Muzeyi və müxtəlif ictimai məkanlar da yer alır.
Tarix boyu sivilizasiyaların və ticarət yollarının kəsişmə nöqtəsində yerləşən Mardin Türkiyənin Cənub-Şərqi Anadoluda gizlənən ən xüsusi şəhərlərindən biri hesab olunur. Tez-tez “açıq səma altında muzey” kimi xarakterizə edilən şəhər minilliklər boyunca formalaşan Yuxarı Mesopotamiya irsini bu günə daşıyır. Onlarla fərqli mədəniyyətin izlərini yaşadan daş memarlıq nümunələri Mardinə özünəməxsus atmosfer qazandırır.
Şəhərin ən çox ziyarət olunan tarixi məkanları sırasında Mardin Ulu Məscidi, Deyrulzafaran Monastırı, Mor Behnam Kilsəsi, Zinciriye Mədrəsəsi və Kasımiye Mədrəsəsi xüsusi yer tutur. Mardinin Midyat bölgəsində yerləşən Mor Gabriel Monastırı və “Mesopotamiyanın Efesi” kimi tanınan Dara Antik Şəhəri isə bölgənin zəngin tarixi irsini daha yaxından kəşf etmək imkanı yaradır.
Mardinin çoxqatlı mədəni kimliyi yalnız memarlığında deyil, mətbəxində də özünü aydın şəkildə göstərir. Ənənəvi Mardin səhər yeməyindən başlayaraq yerli ədviyyatlarla hazırlanan ət yeməklərinə qədər şəhər qonaqlarına zəngin qastronomik təcrübə təqdim edir. Coğrafi işarə ilə qorunan “sembusek” və Mardin içli küftəsi bölgənin ən məşhur dadları sırasındadır. Qaynadılmış variantı “ikbebet”, qızardılmış növü isə “irok” adlanan bu təamlar Mardin mətbəxinin simvollarından hesab olunur. Bu yeməkləri tamamlayan ən xüsusi dadlardan biri isə qədim ənənələrlə hazırlanan Süryani şərabıdır.
Mardinə səyahət üçün qısa bələdçi
Necə getmək olar?
Mardinə İstanbul, Ankara, İzmir və Antalyadan birbaşa aviareyslər mövcuddur. İstanbuldan Mardinə uçuş təxminən iki saat davam edir. Mardin Hava Limanından şəhər mərkəzinə avtobus, taksi və avtomobil icarəsi xidmətləri ilə rahat şəkildə çatmaq mümkündür.
Harada qalmaq olar?
Şəhərdə beynəlxalq hotel şəbəkələrindən butik hotellərə və pansiyonlara qədər müxtəlif yerləşmə variantları təqdim olunur. Daha autentik atmosfer axtaranlar üçün Köhnə Mardində bərpa edilmiş tarixi daş evlər xüsusi seçim hesab edilir.
Haraları görmək lazımdır?
Mardinin məşhur tarixi məkanları ilə yanaşı, şəhərin küçə və dalanlarını birləşdirən tağlı keçidlər – “abbaralar” da mütləq görülməli memarlıq elementlərindəndir. Bu keçidlər şəhərin urbanistik quruluşunun ən fərqli xüsusiyyətlərindən biri sayılır.
Nə dadmaq lazımdır?
Yeməkdən sonra Mardinin qonaqpərvərlik simvolu hesab olunan ənənəvi “dibek” qəhvəsini sınamaq tövsiyə olunur.
Nə almaq olar?
Lahor ağacından əldə olunan təbii boyalarla rənglənən məşhur mavi badam şəkərləri Mardinin ən tanınmış suvenirlərindəndir. Bundan başqa telkari sənət nümunələri, təsbehlər, Süryani şərabı və ənənəvi Mardin “bıttım” sabunu da şəhərdən alınacaq xüsusi hədiyyələr sırasında yer alır.
